Kahramanmaraş’ta günlük yaşamın içinde sıkça kullanılan atasözleri ve deyimler, şehrin sözlü kültür hafızasını günümüze taşıyor. Büyüklerden küçüklere aktarılan bu sözler, kimi zaman nasihat, kimi zaman uyarı, kimi zaman da hayat tecrübesinin kısa ve etkili bir anlatımı olarak öne çıkıyor.
MARAŞ AĞZI KÜLTÜREL KİMLİĞİ YANSITIYOR
Kahramanmaraş yöresine ait deyimler ve yerel söyleyişler, halkın yaşam tarzını, mizah anlayışını ve olaylara bakışını yansıtıyor. Özellikle kırsal yaşam, aile ilişkileri, komşuluk kültürü, çalışkanlık ve kanaatkârlık gibi değerler bu sözlerde kendine geniş yer buluyor. Halk arasında kullanılan Aç gezip tok sallanmak: Yoksulluğunu gizlemek için caka satan, durumu iyiymiş gibi davranan kişiler için kullanılır. Aç kabadayı, gömleksiz kibar efendi: Düştüğü yoksulluğa aldırmayıp eski şatafatlı günlerini sürdürmeye çalışan tiplerle ince ince dalga geçer anlatan dikkat çekici yerel ifadeler arasında yer alıyor.
HER SÖZDE BİR HAYAT TECRÜBESİ VAR
Kahramanmaraşlıların dilinde yaşayan deyimler, yalnızca bir anlatım biçimi değil, aynı zamanda geçmiş kuşakların hayat tecrübelerini taşıyan önemli kültürel unsurlar olarak değerlendiriliyor. “Fellik fellik aramak” ifadesi didik didik aramak durumları anlatırken, “Eke toka” deyimi ise Çokbilmiş, kurnaz kullanılıyor. Cin eniği: Anasının gözü, çok uyanık insan. Cümbür cemaat: Topluca. Çapıt çürüğü: Hanımın sözüne uyan erkekler için bu tabir kullanılır. Irzı kırık: Namussuz, güvenilmez. Iras gitmek: İşi rast gitmek. Muşmula suratlı: Sevimsiz yüzlü, muşmula fındık şeklinde, tadı eriğe benzeyen yabani meyve. Bu tür sözler, hem konuşma diline renk katıyor hem de toplumun ortak hafızasında yer edinmiş değerleri canlı tutuyor.
GENÇ KUŞAKLARA AKTARILMASI ÖNEM TAŞIYOR
Uzmanlar ve kültür araştırmacıları, yöresel ağızların ve halk arasında kullanılan deyimlerin korunmasının kültürel miras açısından büyük önem taşıdığını belirtiyor. Kahramanmaraş’a özgü kelime, atasözü ve deyimlerin kayıt altına alınması, gelecek nesillerin şehrin sözlü kültürünü tanıması açısından önemli görülüyor. Kahramanmaraş’ın tarihi, mutfağı ve gelenekleri kadar dili de şehrin kimliğini oluşturan temel unsurlar arasında yer alıyor. Halk arasında kullanılan her atasözü ve deyim, geçmişten bugüne uzanan kültürel bir köprü niteliği taşıyor.
SÖZLÜ KÜLTÜR YAŞATILMALI
Kahramanmaraş’ın atasözleri ve deyimleri, sadece eski kuşakların kullandığı ifadeler olarak değil, şehir kültürünün yaşayan parçaları olarak görülüyor. Bu sözlerin aile ortamlarında, eğitim çalışmalarında, kültürel etkinliklerde ve yerel yayınlarda daha fazla yer bulması, Maraş kültürünün gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlayacak.
