Kahramanmaraş’ta sokakta, çarşıda ya da aile meclisinde kulağa çalınan bazı ifadeler, kente özgü dil mirasının önemli parçalarını oluşturuyor. Bu ifadelerden biri de “gıyılı gıpılı” sözü. Hem iş yapış biçimini hem de bir duruşu anlatan bu deyim, yöre halkı tarafından yıllardır kullanılmaya devam ediyor.
“İŞİ GIYILI GIPILI YAPMAK” NE ANLAMA GELİYOR?
Kahramanmaraş’ta “işi gıyılı gıpılı yapmak” ifadesi, bir işi özenli, düzgün ve titiz bir şekilde yapmak anlamında kullanılıyor. İşini savsaklamadan, ayrıntılara dikkat ederek yapan kişiler için bu ifade tercih ediliyor. Örneğin bir usta için “İşi gıyılı gıpılı yapar” denildiğinde, o kişinin işine özen gösterdiği ve sağlam iş çıkardığı anlaşılır.
“GIYILI GIPILI DURMAK” NE DEMEK?
Aynı kelime grubu farklı bir kullanımda ise bambaşka bir anlam taşıyor. “Gıyılı gıpılı durmak” ifadesi, sessiz sedasız, sakin ve dikkat çekmeden durmak anlamına geliyor. Çocuklara “Biraz gıyılı gıpılı durun” denildiğinde, uslu ve sessiz olmaları istenir.
YEREL DİL, KÜLTÜREL HAFIZANIN PARÇASI
Dil bilimciler, yerel ağızlarda kullanılan bu tür ifadelerin kültürel hafızayı canlı tuttuğunu belirtiyor. Kahramanmaraş ağzında yer alan kelime ve deyimler, şehrin tarihini, yaşam biçimini ve toplumsal yapısını yansıtıyor. Günümüzde genç kuşakların standart Türkçeye daha fazla yönelmesiyle birlikte bazı yerel ifadeler unutulma tehlikesiyle karşı karşıya kalsa da, halk arasında hâlâ canlılığını koruyan deyimler bulunuyor.
GÜNLÜK HAYATTA YAŞAMAYA DEVAM EDİYOR
“Gıyılı gıpılı” ifadesi de bu yaşayan sözlerden biri. Hem iş ahlakını hem de davranış biçimini anlatan bu söz, Kahramanmaraş’ın kendine özgü anlatım gücünü ortaya koyuyor. Şehrin yerel kelimeleri, sadece birer sözcük değil; aynı zamanda bir kimlik ve aidiyet göstergesi olarak kuşaktan kuşağa aktarılmaya devam ediyor.
