Kahramanmaraş’ta kurtuluş mücadelesinin ilk kıvılcımı, 31 Ekim 1919’da yaşanan Sütçü İmam Olayı ile çakıldı. Uzunoluk Hamamı’ndan çıkan peçeli Türk kadınlarına el uzatan Ermeni-Fransız lejyonerlerine karşı çıkan halk, müdahale etmek isteyen Çakmakçı Sait’in yaralanmasıyla daha da öfkelendi. Bunun üzerine Sütçü İmam’ın silahına sarılarak Ermeni-Fransız askerlerine ateş açması, şehirde direnişin başlangıcı oldu.
27 Kasım 1919’da ise Agop Hırlakyan Ağa’nın evinde Fransız komutanı için düzenlenen bir dans gecesinde yaşanan olay, direniş ruhunu daha da alevlendirdi. Komutanın dans teklifini, “Sizinle dans etmekten mazurum. Çünkü kendimi esarette hissediyorum. Kalede Türk Bayrağı dalgalandığı sürece, sizinle dans edemem” sözleriyle reddeden Ermeni kızın çıkışı sonrası kaleden Türk bayrağı indirildi. Fransızların kale burçlarından Türk bayrağını indirmesi, suçsuz insanları öldürmeleri ve Maraş’ın ileri gelenlerini tutuklamaları halkın sabrını taşırdı.
MARAŞ BİZE MEZAR OLMADAN DÜŞMAN GÜLZAR OLMAZ
Ulu Cami İmamı Rıdvan Hoca’nın, “Kalesinde bayrağı dalgalanmayan ülkede cuma namazı kılınmaz!” sözü Maraşlıları harekete geçirdi. Halk kaleye saldırarak Fransız askerlerini etkisiz hâle getirdi ve yeniden Türk bayrağını göndere çekti. Bu olayın ardından şehir genelinde 72 gün sürecek şiddetli çatışmalar başladı. “Maraş Bize Mezar Olmadan Düşman Gülzar Olmaz!” diyen Maraşlılar, teslim olmaktansa evlerini yakarak düşmana barınacak yer bırakmadı. -20 dereceyi bulan soğukta, yaklaşık bir metreyi bulan karda, açlık ve yokluk içinde verilen mücadele; dönemin en modern silah ve cephanesine sahip Fransız kuvvetlerine karşı büyük bir direniş örneği oldu. “Ya İstiklal Ya Ölüm!” parolasıyla sürdürülen mücadele 11 Şubat 1920’de zafere ulaştı.
MARAŞ’TA BÜYÜK BİR ZAFER KAZANILMIŞTI
11 Şubat gecesi sahte bir saldırı planı hazırlayan Kerret, gece geri çekilirken ses çıkmaması için atların ayaklarına keçe bağlanması emrini verdi. Saat 03.30 sıralarında askerlerinin bir bölümünü şehirde bırakarak, yanına aldığı 2 bin kişilik Ermeni grupla birlikte Maraş’tan ayrıldı. Fransız askerlerinin kışlayı ateşe verdiği haberini alan Arslan Bey, Maraş’ın işgalden kurtulduğunu anladı. 11 Şubat 1920 sabahı Maraş’ta büyük bir zafer kazanılmıştı.
MAZLUM MİLLETLERE ÖRNEK OLDU
Anadolu’da başlatılan Kurtuluş Mücadelesi’nin ilk zaferi olarak tarihe geçen Maraş direnişi, mazlum milletlere örnek oldu. Maraşlılar, şehirlerini kurtardıktan sonra Antep’in kurtuluşu için yardıma koştu, ardından Osmaniye’ye destek verdi. Mustafa Kemal Paşa’nın Sakarya Meydan Savaşı’nda da Maraşlı askerler vatan savunmasında canla başla mücadele etti.
Sonuç olarak, Kahramanmaraş’ı kurtaran; imkansızlıklara rağmen boyun eğmeyen, bayrağı için ayağa kalkan, açlık ve soğuğa direnen Maraş halkının kendisi oldu.
