Kahramanmaraş’ın geçmişten günümüze aktarılan gelenekleri arasında yer alan “Çomçalı Gelin”, kurak geçen yaz aylarında yağmur dilemek amacıyla gerçekleştirilen geleneksel uygulamalardan biri olarak biliniyor. Geçmişte büyüklerin yağmur duasına çıktığı dönemlerde çocuklara da “Çomçalı Gelin” yaptırılırdı. Çocukların temiz kalplerinin Tanrı katında makbul olacağına ve yağmurun yağmasına vesile olacağına inanılırdı.
AHŞAP ÇOMÇADAN GELİN YAPILIYOR
Geleneğin merkezinde ahşap bir çomça bulunuyor. Çomçanın kepçe kısmı Çomçalı Gelin’in başı, sap kısmı ise ayakları olarak kabul ediliyor. Çomçanın ortasından biraz yukarıya bağlanan bir dal parçası ise gelinin kollarını oluşturuyor. Daha sonra çomçaya elbise giydirilerek gelin görünümü veriliyor. Hazırlanan Çomçalı Gelin, çocukların ellerinde mahalle mahalle dolaştırılıyor.
ÇOCUKLAR KAPI KAPI DOLAŞIP MALZEME TOPLUYOR
Maraş merkezde Çomçalı Gelin geleneğinde çocuklar, gelinin iki kolundan tutarak evlerin kapılarını çalıyor. Diğer çocuklar da arkalarından eşlik ediyor. Kapıyı açan ev hanımından kısır yapmak için gerekli malzemeler isteniyor. Ev sahibi genellikle tüm malzemeyi tek seferde vermek yerine az miktarlarda katkıda bulunuyor. Bunun nedeninin, diğer evlerin de katkı sağlamasına imkan vermek ve oyuna daha fazla kişinin katılmasını sağlamak olduğu aktarılıyor. Geleneğe göre Çomçalı Gelin oyununa ne kadar çok çocuk ve ev katılırsa yapılan duanın Allah katında o kadar makbul olacağına inanılıyor. Çocuklar, kapıyı açan ev sahibinin “Ne istiyorsunuz?” sorusuna ise hep bir ağızdan şu tekerlemeyle karşılık veriyor: “Çomçalı gelin nee ister Bir tabak bulguur ister Bulgur yoksa yaağ olsun Benim gönlüm saağ olsun.”
GELİNİN BAŞINDAN SU DÖKÜLÜYOR
Ev sahibi gerekli malzemeyi verdikten sonra bir tas su getirerek Çomçalı Gelin’in başından aşağıya döküyor. Bu sırada çocuklar hep birlikte yağmur dileğinde bulunuyor:
“TEKNEDE HAAMUR, TARLADA ÇAMUR VER ALLAH’IM VER YAĞMUR.”
Çocukların söylediği tekerlemenin ikinci dizesi ise evde ihtiyaç duyulan malzemeye göre değişebiliyor. “İki domatees ister”, “Bir kaşık bibeer ister” veya “Bir tâne soğaan ister” gibi ifadeler tekerlemeye ekleniyor.
SONUNDA KISIR YAPILIYOR
Çocuklar yeterli miktarda köfte malzemesi topladıktan sonra kendi aralarında kısır yapıyor ya da mahalledeki bir hanım çocuklara kısır hazırlayarak ikram ediyor. Çomçalı Gelin, yalnızca yağmur dileğinin değil, aynı zamanda mahalle dayanışmasının da bir göstergesi olarak geçmişte önemli bir yere sahipti. Çocukların kapı kapı dolaşması, evlerin küçük de olsa katkıda bulunması ve sonunda birlikte yemek yenmesi, geleneğin sosyal yönünü de ortaya koyuyordu. Günümüzde unutulmaya yüz tutan Çomçalı Gelin geleneği, Kahramanmaraş’ın geçmişindeki yağmur, bereket, çocuk oyunları ve mahalle dayanışmasının izlerini taşıyan kültürel miraslardan biri olarak dikkat çekiyor.
