Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesine bağlı Yeşilova kasabasında bulunan Burunönü (Çöğdür) Kalesi, Roma döneminde inşa edildiği düşünülen köklü bir yapıdır. Andırın-Kadirli yolu üzerindeki hakim kayalık tepeye kurulan kale, güneyde geniş bir ovaya, diğer üç tarafta ise geçitlere hakim konumuyla stratejik önem taşıyor. Çukurova’dan Anadolu’nun iç kesimlerine açılan geçidi kontrol eden yapı, bugün de bölgenin en dikkat çekici savunma noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
ROMA’DAN BİZANS’A, OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE
Kalenin ilk olarak 4. yüzyılda Roma döneminde inşa edildiği tahmin ediliyor. Bizans hakimiyeti döneminde (395–11. yüzyıl sonları) kale esas mimari formunu kazanmış, Osmanlı döneminde ise son şeklini almıştır. Bölgede yapılan incelemelerde Bizans dönemine ait seramik parçalarının bulunması, yapının uzun yıllar boyunca aktif olarak kullanıldığını gösteriyor.
İÇ VE DIŞ KALEDEN OLUŞAN KOMPLEKS YAPI
Doğu-batı doğrultusunda eğimli bir kayalığa inşa edilen Burunönü Kalesi, iki dış kale ve bir iç kaleden oluşan geniş bir savunma sistemiyle dikkat çekiyor. Bu özellik, kaleyi Kahramanmaraş’taki benzer yapılar arasında tek örnek haline getiriyor.
DIŞ KALE YAPISI
Dış kale, iç kaleyi kuzey, güney ve doğu yönlerinden kuşatan geniş bir savunma hattı oluştururken, batı yönü sarp kayalık yapısı sayesinde doğal bir koruma sağlar ve bu nedenle burada sur duvarı bulunmuyor. Güney dış kale yaklaşık 37 x 100 metre boyutlarında olup üç yarım daire kesitli burçla güçlendirilmiştir. Kuzey dış kale ise 15 x 80 metre ölçülerindedir ve vadiye hakim konumuyla bölgenin en stratejik noktalarından birini kontrol ediyor. Dış kalede kullanılan malzemeler arasında kireç harcıyla tutturulmuş kaba yonu taşlar ve moloz taş örgüsü öne çıkar, bu da yapının dönemin savunma mimarisine uygun olarak inşa edildiğini gösteriyor.
İÇ KALE YAPISI
Yaklaşık 18 x 97 metre boyutlarındaki iç kaleye giriş, kuzey surlarının doğu köşesinde bulunan kapıdan sağlanıyor. İç kalenin surları, güneyden bir, kuzeyden iki yarım daire kesitli burçla destekleniyor. İç kaledeki yapıların tamamı yıkılmış olsa da temelleri hala izlenebiliyor.
ŞAPEL KALINTILARI VE MİMARİ AYRINTILAR
Kalenin kuzeydoğu yönündeki tonozlu giriş kapısı dikkat çekiyor. Bu giriş, kireç harcıyla örülmüş yontu taşlarla inşa edilmiş. Kapının üzerinde doğuya bakan iki burç ve ibadet amacıyla kullanıldığı düşünülen bir şapel yer alıyor. Apsisi günümüze ulaşan bu küçük şapelin duvarlarında nişler bulunmakta, bu da yapının o dönem dini ritüeller için kullanıldığını gösteriyor.
KAÇAK KAZILAR TARİHİ YOK EDİYOR
Kale içinde ve çevresinde çok sayıda kaçak kazı çukurunun bulunması, yapının defineciler tarafından tahrip edildiğini gösteriyor. Ayrıca bölgede ele geçirilen çok sayıdaki PT seramik parçaları, kalenin farklı dönemlerde yoğun kullanım gördüğüne dair önemli ipuçları sunuyor.
GÜNÜMÜZDE HARABE HALDE
Hazineye bağlı bir alan olan Burunönü Kalesi bugün harabe durumda olsa da, taşıdığı askeri, tarihi ve mimari özellikleriyle bölgenin en nadide kültürel miraslarından biri olmaya devam ediyor. Çukurova geçidinin güvenliğini sağlama görevini yüzyıllarca sürdüren kale, geçmişin izlerini günümüze ulaştıran sessiz bir tanık niteliğini taşıyor.
