Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesinde kuşaktan kuşağa aktarılan “Dırın dırın Andırın, iki dükkan bir fırın” sözü, yöresel kültürün hafızalarda yer edinen ifadeleri arasında bulunuyor. Bu tekerlemenin, yerleşim yerinin eski yıllardaki küçük yapısını ve sınırlı ticari imkanlarını anlatmak amacıyla ortaya çıktığı düşünülüyor. Çarşı ve pazar hayatının bugüne kıyasla daha mütevazı olduğu dönemleri yansıtan sözün, ilçenin o yıllardaki görünümünü esprili bir dille ifade etmek için kullanıldığı belirtiliyor.
İKİ DÜKKAN BİR FIRIN SÖZÜ NEREDEN GELİYOR
Tekerlemenin kökenine ilişkin anlatımlarda, Andırın’ın eski ekonomik ve sosyal yapısına işaret ediliyor. Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde veya daha önceki yıllarda bölgede az sayıda iş yerinin bulunduğu, bu nedenle küçük bir kasaba görünümünde olduğu ifade ediliyor. “İki dükkan bir fırın” sözünün de ticari hayatın sınırlılığını vurgulamak amacıyla söylendiği düşünülüyor. Ancak ifadenin gerçekten iki dükkan ve bir fırının bulunmasından mı kaynaklandığı, yoksa mecazi bir anlatım mı olduğu kesin olarak bilinmiyor.
TEKERLEMENİN FARKLI SÖYLENİŞLERİ BULUNUYOR
Andırın’la özdeşleşen tekerleme, yörede farklı biçimlerde de dile getiriliyor. Yaygın kullanımı “Dırın dırın Andırın, iki dükkan bir fırın” olurken bazı anlatımlarda “iki bakkal bir fırın” şeklinde de söyleniyor. Başındaki “Dırın dırın” ifadesinin ise belirli bir anlam taşımaktan çok ses uyumu ve kafiye oluşturmak amacıyla kullanıldığı değerlendiriliyor. Ritmik yapısı sayesinde kolayca akılda kalan bu söyleyiş, zamanla bölgenin kültürel simgelerinden biri haline geldi.
ANDIRIN’IN DEĞİŞİMİNİ YANSITIYOR
Geçmişte küçük bir yerleşim yeri olarak tanımlanan Andırın, yıllar içerisinde ekonomik ve sosyal açıdan gelişim gösterdi. Açılan iş yerleri, düzenlenen caddeler ve oluşturulan sosyal alanlarla birlikte ilçenin görünümü değişti. Buna rağmen eski günleri hatırlatan tekerleme, halk arasında yaşatılmaya devam ediyor. Önceki dönemlerle günümüz arasındaki farkı anlatmak isteyenler, “Eskiden iki dükkan bir fırın derlerdi, şimdi çok dükkan çok fırın var” şeklinde esprili söylemlerde bulunuyor.
ANDIRIN ŞİİRLERE DE KONU OLDU
Andırın’ın tarihi ve geçirdiği değişim, yöreye ilişkin şiir ve anlatımlara da yansıyor. Prof. Dr. İdris Kabalcı’nın kaleme aldığı Andırın şiirinde de bu tekerlemeye ve zamanla yaşanan dönüşüme değiniliyor. Halkın dilinde yer eden “Dırın dırın Andırın, iki dükkan bir fırın” sözü, bugün yalnızca bir tekerleme değil, ilçenin geçmişini hatırlatan kültürel bir miras olarak varlığını sürdürüyor.
ANDIRIN
Andırın yolu
Taşları dolu
Çamlık akıyor
Maraş'ın yolu
Andırın huyu
Yolları kuyu
Soğuk akıyor
Maraş'ın suyu
Andırın seli
Dırdıbıtlıya geleli
Sıcak akıyor
Maraş'ın yeli
Andırın tirşiği
Tahtadan beşiği
Andırına yol geliyor
Patlatalım fişeği
Dırın dırın Andırın
İki dükkan bir fırın
İnanmayın siz buna
En büyük andırın
Andırın Türkmen ili
Agzı var yoktur dili
Okumuş gençleriyle
Övünür Andırın ili
