Kahramanmaraş’ın şehir hafızasında önemli bir yer tutan mahalle yapılanması, Osmanlı’dan günümüze uzanan süreçte büyük bir dönüşüm yaşadı. 1908 yılı kayıtlarına göre Maraş’ta tam 41 mahalle bulunurken, yıllar içerisinde yapılan düzenlemeler, birleşmeler ve isim değişiklikleriyle bu sayı 18’e kadar geriledi. Bu değişim, kentin hem idari yapısında hem de kültürel kimliğinde iz bıraktı.
OSMANLI MARAŞ’INDA 41 MAHALLE VARDI
Osmanlı şehir düzeninde “mahalle”, yalnızca bir yerleşim birimi değil; sosyal hayatın, dayanışmanın ve kimliğin merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu. 1908 yılına ait salnâme ve şer’iye sicillerinde Maraş’ta yer alan mahalleler arasında Karamanlı, Devecili, Mağaralı, Çavuşlu, Kayabaşı, Divanlı, Kuyucak, Hatuniye, Şekerli, Tekerek ve Üngüt gibi bugün hâlâ bilinen isimler dikkat çekiyor.
Ancak bu mahallelerin büyük bir bölümü zamanla ya isim değişikliğine uğradı ya da başka mahallelerle birleştirildi.
MAHALLELER BİRLEŞTİ, İSİMLER DEĞİŞTİ
Yapılan idari düzenlemeler sonucunda birçok mahalle tek çatı altında toplandı. Böylece hem nüfus hem de yerleşim planı yeniden şekillendirildi. İşte o dikkat çeken dönüşümlerden bazıları:
Acemli + Ağcakoyunlu → Akçakoyunlu Mahallesi
Delialili + Hocadurdu → Dumlupınar Mahallesi
Duraklı + Hazinedarlı → Duraklı Mahallesi
Etmekçi + Boğazkesen + Dalkara → Ekmekçi Mahallesi
Restebaiye + Bektutiye → Fevzipaşa Mahallesi
Cağcağı → Hayrullah Mahallesi
İsadivanlı + Alemli + Kuyucak → İsadivanlı Mahallesi
Karamanlı + Şekerdere + Kulağıkurtlu → Karamanlı Mahallesi
Kayabaşı + Seksanlar + Çukuroba + Kumarlı → Kayabaşı Mahallesi
Hatuniye + Şekerli + Kuytul → Kurtuluş Mahallesi
Çomaklı → Sakarya Mahallesi
Zonbatanlı + Bostancı + Bostancıyan + Halhaliye → Şeyhadil Mahallesi
Şeyh (Şıh) → Turan Mahallesi
Çavuşlu + Hamamcı → Yörükselim Mahallesi
Zimmiyan + Gargaciyan → Yusuflar Mahallesi
ŞEHRİN HAFIZASI MAHALLE İSİMLERİNDE SAKLI
Mahalle isimleri, yalnızca bir adres bilgisi değil; aynı zamanda o bölgenin geçmişine, kültürüne ve toplumsal yapısına ışık tutuyor. Bugün kullanılan birçok mahalle adı, aslında birden fazla eski yerleşimin izlerini taşıyor.
Kahramanmaraş’ta yaşanan bu dönüşüm, kentin büyümesi ve modernleşmesi açısından önemli bir adım olarak görülse de, eski mahalle isimleri hâlâ şehrin hafızasında yaşamaya devam ediyor.
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE BİR KÖPRÜ
Uzmanlara göre bu tür çalışmalar, şehir tarihinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıyor. Eski mahalle isimlerinin bilinmesi, Kahramanmaraş’ın kültürel mirasının anlaşılmasına da katkı sağlıyor.
Bugün sokaklarında yürüdüğümüz mahallelerin birçoğu, aslında geçmişte farklı isimler ve hikâyeler taşıyan yerleşimlerin birleşiminden oluşuyor.
