Bayrak Olayı, Maraş’ta işgale karşı yürütülen mücadelenin dönüm noktalarından biri oldu. Fransızların olayın ardından daha fazla kuvvetle halkı sindirmek için harekete geçeceğini düşünen Maraşlılar, İstanbul’dan yardım gelmeyeceğini de göz önünde bulundurarak kendi imkanlarıyla örgütlenmeye yöneldi.
Maraş’ın ileri gelenlerinden bazıları Şekerli Mahallesi’nde, savaş sonrası terhis olarak memleketine dönen genç zabitler, devlet memurları ve gençler ise Kayabaşı Mahallesi’nde teşkilatlanmaya başladı. Elbistan ve Pazarcık’ta kurulmuş Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin benzerini Maraş’ta oluşturmak amacıyla başlayan çalışmalar sonucunda birbirinden habersiz iki ayrı teşkilat kuruldu.
İKİ TEŞKİLAT TEK ÇATI ALTINDA BİRLEŞTİ
Kayabaşı ve Şekerli mahallelerinde kurulan teşkilatlar birbirlerinden haberdar olduktan sonra birleşme kararı aldı. İki yapı, Maraş Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında tek çatı altında toplandı.
Cemiyetin başkanlığına Serkomiser Arslan Bey seçildi. Arslan Bey’in askeri liderliğinde ve Şeyh Ali Sezai Efendi’nin önderliğinde kurulan teşkilat, kısa sürede Maraş’ın hemen her mahallesinde örgütlenmeye başladı.
Şehir 10 mahalleye ayrılırken her mahallenin başına bir çete reisi görevlendirildi. Arslan Bey, Pazarcık ve Elbistan’daki teşkilatlarla iletişime geçilmesinin ardından yaşanan gelişmeleri Sivas’taki Temsil Heyeti’ne bildirdi.
FRANSIZLAR SİLAH VE CEPHANE DAĞITTI
General Kerret’in şehre gelmesinin ardından Fransızlar, beraberlerinde getirdikleri silah ve cephaneleri Ermenilere dağıtmaya başladı.
Maraş’taki silah ve cephane eksikliğini Antep ve Adana’daki üstlerine rapor eden General Kerret, asker, silah ve cephane yardımı istedi. Bunun üzerine Beyrut’taki General Dufieux, Binbaşı Roze de Ordens komutasındaki birliklerle talep edilen yardımların Antep üzerinden Maraş’a sevk edilmesi emrini verdi.
İLK ÇATIŞMALAR 21 ARALIK 1919’DAN İTİBAREN YAŞANDI
Binbaşı Roze de Ordens komutasındaki birliklerin Maraş’a yardım götürmek üzere yola çıkmasının ardından, 21 Aralık 1919’dan itibaren Fransız kuvvetleri ile Türk çeteleri arasında fasılalar halinde ilk çatışmalar yaşandı.
Antep yolu üzerindeki Kuvay-ı Milliye birlikleri, Gavurboğazı denilen mıntıkadan itibaren Karabıyıklı, Araplar Köyü ve Harabeler mevkisinde Fransız yardım birliklerine saldırılar düzenledi.
Çatışmalarda Kılıç Ali ve Paşa Yakup Hamdi Bey liderliğindeki Pazarcık çeteleri ile Karayılan Çetesi, Fransızlara büyük kayıplar verdirdi.
ÇATIŞMALAR TÜRKOĞLU BÖLGESİNE YAYILDI
İslahiye, Kömürler ve Belpınar üzerinden Maraş’a yardım getirmek için hareket eden General Dufieux, Binbaşı Corneloup’a Türk çetelerini bulup yok etme emrini verdi.
2 Ocak 1920 tarihinden itibaren İslahiye üzerinden harekete geçen Fransız kuvvetleri, önce Sarılar mevkisinde ve Bababurun Kalesi önünde, ardından Kılılı ve Eloğlu köylerinde Türk çetelerinin saldırılarıyla karşılaştı.
Benli Ökkeş, Muallim Hayrullah ve Mustafa Kahya çeteleriyle birlikte Beyazıtlı Zafer ve Muharrem beylerin kontrolündeki Bertiz çeteleri, Fransızlara büyük kayıplar verdirdi.
Batı köylerinden teşekkül edilmiş çeteler ile Türkoğlu Mustafa Bey’in destekleriyle Orçanbanısı, Ceceli ve İmalı Çakıroğlu gibi köylerden gelen çeteler de Eloğlu ve Ceceli’de Fransız askeri birliklerine ağır kayıplar verdirdi.
MUALLİM HAYRULLAH ŞEHİT OLDU
Kılılı’nın kuzeyindeki Danışman Tepe’de, Maraş’tan yardım amacıyla gönderilen Fransız birlikleri ile Binbaşı Corneloup’un Eloğlu üzerinden Kılılı’ya ulaşan birliklerinin arasında kalan Muallim Hayrullah’ın 60 kişilik çetesi büyük kahramanlık gösterdi.
Çatışmalarda yaralanan Muallim Hayrullah, tedavi edilmesine rağmen kurtulamayarak şehit oldu.
3 Ocak ile 10 Ocak tarihleri arasında Türkoğlu bölgesinde süren çatışmalarda Fransızlar Ceceli, Eloğlu ve Kılılı köylerini yaktı. Birçok masum sivil insanı katletti.
Türk çeteleri karşısında 60 ölü veren Fransız birlikleri, güçlükle Maraş’a ulaşabildi. Yaşanan bu gelişmelerin ardından Türk çeteleri ile Fransızlar ve onların işbirlikçisi durumundaki Ermeniler arasında şehir merkezindeki çatışmalar kaçınılmaz hale geldi.
Çete: Maraş müdafaasında görev alan yerel halk için kullanılmaktadır.
