Onikişubat ilçesine bağlı Kılavuzlu Mahallesi, 1980 yılında yaşanan büyük taşkın felaketi ve sonrasında inşa edilen Kılavuzlu Barajı süreciyle birlikte bölgenin hafızasında derin izler bıraktı. Ceyhan Nehri’nin taşkın riski ve baraj projeleri, yalnızca bir yerleşim alanını değil, aynı zamanda “eski Kılavuzlu” olarak bilinen yaşam alanlarını da tamamen değiştirdi.
Türkiye’nin önemli su havzalarından biri olan Ceyhan Nehri’nin geçtiği Kahramanmaraş, bugün 8 büyük barajıyla dikkat çekiyor. Bu barajlar; sulama, enerji üretimi ve taşkın kontrolü açısından stratejik bir rol üstlenirken, bölgenin tarımsal üretim gücünü de önemli ölçüde artırıyor.
1980 YILINDA YAŞANAN SEL FELAKETİ VE TAŞ KÖPRÜ DÖNEMİ
1980 yılında etkili olan ani ve şiddetli sağanak yağışlar, Ceyhan Nehri’nin debisini hızla yükseltti. O dönem henüz baraj sistemlerinin devreye alınmadığı bölgede, Onikişubat ilçesine bağlı Kılavuzlu Mahallesi büyük bir sel felaketiyle karşı karşıya kaldı.
Yaşanan taşkın, yalnızca evleri ve tarım arazilerini değil, bölgenin simgesel geçiş noktalarından biri olan Taş Köprü çevresini de etkiledi. Eski yerleşim alanı, halkın hafızasında “sular altında kalan Kılavuzlu ve Taş Köprü çevresi” olarak yer etti. Altyapının yetersizliği nedeniyle çok sayıda yapı zarar görürken, bölge halkı büyük mağduriyet yaşadı.
Felaketin ardından devlet kurumları tarafından yeni yerleşim alanları planlanarak vatandaşların daha güvenli bölgelere taşınması sağlandı.
ESKİ KILAVUZLU’NUN SULAR ALTINDA KALMASI
1990’lı yıllarda başlayan Kılavuzlu Barajı süreci, bölgenin kaderini ikinci kez değiştirdi. 1996’da temeli atılan ve 2001 yılında hizmete açılan Kılavuzlu Barajı ve Hidroelektrik Santrali, yalnızca enerji ve sulama amacıyla değil, aynı zamanda taşkın kontrolü için de inşa edildi.
Baraj göl alanı içerisinde kalan eski yerleşim yeri, halk arasında “eski Kılavuzlu” olarak anılırken, kamulaştırma süreciyle tamamen boşaltıldı. Böylece Taş Köprü’nün de bulunduğu eski yaşam alanı, baraj suları altında kaldı ve bölge yeni yerleşim alanına taşındı.
GEDEMEN VE AKARCA OBASI’NIN AYRILMASI
Kılavuzlu’nun idari yapısında yıllar içinde değişiklikler de yaşandı. 2009 yılında yapılan düzenlemeyle Gedemen Mahallesi ve Akarca Obası, Kılavuzlu’dan ayrılarak ayrı mahalle statüsü kazandı. Bu durum, bölgenin hem nüfus hem de yerleşim yapısında yeni bir dönemi başlattı.
KILAVUZLU BARAJI’NIN BÖLGESEL ÖNEMİ
Kahramanmaraş, Menzelet, Kartalkaya, Sır, Ayvalı, Kılavuzlu, Adatepe ve Çağlayancerit barajlarıyla Türkiye’nin su kaynakları açısından en zengin illerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu sistemler, hem enerji üretimi hem de tarımsal sulama açısından büyük katkı sağlıyor.
Özellikle Kılavuzlu Barajı, yalnızca Kahramanmaraş için değil, Gaziantep ve Hatay’a kadar uzanan geniş bir tarım havzası için kritik öneme sahip. Barajdan sağlanan sulama suyu, Hatay’daki Amik Ovası’na kadar ulaştırılarak pamuk, buğday, mısır ve narenciye üretimine can suyu oluyor.
Bugün Kılavuzlu Barajı modern tarım ve enerji üretiminin merkezi haline gelirken, eski Taş Köprü ve Kılavuzlu yerleşimi ise yalnızca bölge halkının hafızasında yaşayan bir geçmiş olarak varlığını sürdürüyor.
