Kahramanmaraş’ın köklü kültürel geçmişinde önemli bir yere sahip olan kına, yüzyıllardır süslenmeden kişisel bakıma, düğünlerden asker uğurlamalarına kadar farklı amaçlarla kullanılıyor. Bilimsel adı “Lawsonia inermis” olan bitkinin kurutulup öğütülen yapraklarından elde edilen bu doğal boya, ciltte ve saçlarda bıraktığı kızılımsı renkle tanınıyor. Geçmişte aktarlardan temin edilerek evlerde suyla hazırlanan kına, gelinlerin ellerini süslerken askere giden gençler için bağlılık ve fedakarlığın simgesi olarak görülüyordu. Saçlara renk vermek amacıyla da tercih edilen bitkisel ürün, Kahramanmaraş’ın günlük yaşamında ve geleneksel törenlerinde kendine yer buluyordu. Zaman içerisinde kozmetik ürünlerinin yaygınlaşmasıyla kullanım alışkanlıkları değişse de kına, şehrin kültürel mirasının önemli unsurlarından biri olmayı sürdürüyor.
ELLERDEKİ KIRMIZI RENGİN SIRRI
Kınanın en dikkat çekici özelliklerinden biri, uygulandığı bölgede uzun süre kalabilen renk oluşturmasıydı. Öğütülmüş yapraklardan hazırlanan karışım ele sürüldüğünde, bitkinin içerdiği lawsone adlı doğal boya maddesi derinin dış tabakasındaki keratinle etkileşime giriyor. Bu nedenle uygulama sonrasında ortaya çıkan turuncu ve kızılımsı tonlar, normal yıkamayla hemen kaybolmuyor. Rengin koyuluğu ise karışımın özelliklerine, bekleme süresine ve uygulandığı bölgeye göre değişebiliyor. Geçmişte aileler tarafından hazırlanan kına, bu özelliği sayesinde hem süsleme hem de kişisel bakım amacıyla kullanılıyordu.
DÜĞÜNLERDE GELİNİN ELLERİ KINAYLA SÜSLENİRDİ
Kına, Kahramanmaraş’ta düğün geleneklerinin de vazgeçilmez unsurları arasında yer alıyordu. Düğünden önce düzenlenen kına gecelerinde gelinin ellerine yakılan kına, evlilik öncesindeki önemli ritüellerden biri olarak kabul ediliyordu. Aile büyüklerinin ve yakınlarının bir araya geldiği gecelerde türküler söyleniyor, gelinin eline kına yakılırken duygusal anlar yaşanıyordu.
ASKERE GİDEN GENÇLERİN ELLERİNE KINA YAKILIRDI
Kahramanmaraş'ın geleneksel yaşamında kına, asker uğurlamalarının da önemli sembollerinden biriydi. Vatani görevini yerine getirmek üzere evinden ayrılan gençlerin ellerine sürülen karışım, halk arasında bağlılık ve fedakarlık düşüncesiyle ilişkilendiriliyordu. Ailelerin bir araya geldiği uğurlamalarda hem gurur hem de ayrılık hüznü yaşanırken bu uygulama, törenlere manevi bir anlam katıyordu. Anadolu'nun farklı bölgelerinde de görülen adet, Kahramanmaraş'ın kültürel hafızasında yer alan alışkanlıklardan biri olarak biliniyor.
SAÇ BOYAMADA DOĞAL BİR YÖNTEM OLARAK KULLANILDI
Kına, Kahramanmaraş'ta kişisel bakım amacıyla tercih edilen geleneksel ürünler arasında da bulunuyordu. Özellikle kimyasal saç boyalarının bugünkü kadar yaygın olmadığı dönemlerde, saçlara kızılımsı tonlar vermek isteyenler bitkisel karışımlardan yararlanıyordu. Aktarlardan temin edilen toz, suyla hazırlanarak saçlara uygulanıyordu. İçerdiği doğal boya maddesinin saç tellerine tutunmasıyla renk değişimi meydana geliyordu. Ancak bitkisel olması, her kına ürününün bütün kullanıcılar için zararsız olduğu anlamına gelmiyor. Özellikle katkı maddesi içeren karışımların ciltte istenmeyen reaksiyonlara neden olabileceği biliniyor.
KURBANLIK HAYVANLARA DA SÜRÜLÜRDÜ
