Gelenek, yalnızca bir ses çıkarmaktan çok daha fazlasını ifade ediyor. Ramazan ayının sabırla beklenen iftar anını halka duyurmanın simgesi olan top, kuşaklar boyunca mahalleleri coşkuyla doldurdu. Kalelerden yükselen tok sesi, sofraların kurulmasından duaların okunmasına kadar akşam hazırlıklarının işaretiydi. Bugün de Kahramanmaraş’ta bu uygulama aynı coşkuyla sürdürülüyor.
TOP PATLATMANIN KÖKENİ
İftar topu geleneği, Osmanlı döneminde 1800’lü yıllarda başlamış bir uygulama olarak biliniyor. Evraklarda, 1821 yılında İstanbul’daki Anadolu Hisarı’nda iftar topunun ateşlenmesiyle bu geleneğin başladığı belirtiliyor. Kısa süre sonra Rumeli Hisarı’nda da top atışları uygulanmaya başlamış ve 1827’de Yedikule surlarında da bu gelenek devam etmiş. Zamanla farklı semtlerde de uygulanan iftar topu, yaklaşık 20-25 yıl içinde imparatorluğun birçok bölgesine yayılmış. Halen birçok Müslüman ülkede bu gelenek yaşatılmaya devam ediyor. Top patlatmanın amacı, ezanla birlikte oruç vakitlerinin halka işitsel olarak duyurulmasıydı. Böylece ezanı duyamayan veya uzak mahallelerde yaşayan kişiler iftarlarını gecikmeden açabiliyor, sahur vaktinde de doğru zamanda kalkabiliyordu. Topun sesi, sabrın sona erdiğini ve paylaşmanın başladığını müjdeleyen bir sembol olarak kabul ediliyordu. Yerini zamanla daha pratik yöntemler olan ses bombalarına bırakan top, uzun yıllar boyunca Ramazan akşamlarını karşılamaya devam etti.
KAHRAMANMARAŞ’TA KALEDEN YÜKSELEN SES
Kahramanmaraş’ta top, özellikle kalelerden ve yüksek noktalardan atılıyor. Mahallelerde sofralar kurulur, herkes topun patlamasını bekler. Top patladığında dualar eşliğinde oruçlar açılır, Ramazan akşamlarının coşkusu mahallelere yayılır. Atışlarda sahra, balyemez, dağ, karabina gibi farklı toplar kullanılıyor ve her patlama, yalnızca bir ses değil, aynı zamanda toplumun paylaştığı eski bir alışkanlığın devamı olarak görülüyor. Bugün de bu gelenek Kahramanmaraş’ta yaşatılmaya devam ediyor.
OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE BİR İŞARET
İftar topu sadece Kahramanmaraş’ta değil, İstanbul’da Dolmabahçe Sarayı önü, Rumeli Hisarı ve Tophane-i Amire gibi noktalarda da Ramazan’ın habercisi olarak atılırdı. Bu uygulama, sabrın, paylaşmanın ve Ramazan ruhunun işitsel bir sembolü hâline gelmişti.
NOSTALJİDEN DAHA FAZLASI
Kahramanmaraş’ta top patlatma geleneği, yalnızca nostaljik bir uygulama değil; Ramazan akşamlarının coşkusunu gösteren ve mahalleleri bir araya getiren bir alışkanlık olarak günümüzde de sürüyor. Topun patlaması, aynı anda birçok insanın oruç açmasını sağlayan, sabrın ve paylaşımın sesi olarak kuşaklar boyunca yaşatılıyor.
