Bir zamanlar köy yollarında, tarlada ve asker ocağında kullanılan yemeni ve çarıklar, bugün Kahramanmaraş’ta yeniden ilgi görüyor. Ancak bu ilgiyle birlikte el emeğine dayalı üretimin bedeli de artmış durumda. Ustalar, doğal deri temini ve uzun süren işçilik nedeniyle fiyatların kaçınılmaz olarak yükseldiğini söylüyor. Vatandaş ise hem geleneksel ürünlere sahip çıkmak hem de ayak sağlığına katkı sağlayan bu ayakkabıları tercih etmek arasında bir denge kurmaya çalışıyor.
EL EMEĞİ, GÖZ NURU
Kentte üretim yapan köşker ve yemeni ustaları, kelik, edik, tokalı Osmanlı yemenisi, Fatih yemenisi, saray yemenisi ve Karadağ çarığı gibi modelleri tamamen elde dikiyor. Üretimin hiçbir aşamasında makine kullanılmıyor. Pamuk ipler bal mumu ile mumlanarak suya dayanıklı hale getiriliyor.
FİYATLAR NEDEN YÜKSELDİ?
Ustalar, doğal deri bulmanın zorlaşması, işçilik süresinin uzunluğu ve boyama–yumuşatma gibi geleneksel işlemlerin maliyetleri artırdığını belirtiyor. Bu durum fiyatlara da doğrudan yansıyor. Buna göre Maraş yemeni 750 TL’den, çoban yemeni bin 200 TL’den satılırken, alt–üst deri Fatih Osmanlı yemenileri bin 300 ile 2 bin 500 TL arasında alıcı buluyor. Özel yapım yemenilerin fiyatı ise kullanılan malzeme ve işçiliğe göre 8 bin TL’ye kadar çıkabiliyor.
DOĞAL MALZEMELERLE ÜRETİM
Çarık ve yemenilerin yapımında manda, sığır, koyun ve keçi derileri kullanılıyor. Deriler kireçli toprak ve palamut ağacı yapraklarıyla işleniyor; kök boya ve toprak boyalarla renklendiriliyor. Boyama sonrası ince yağlarla derinin yumuşaması sağlanıyor.
RENKLERİN ANLATTIĞI HİKAYE
Osmanlı döneminde yemenilerin renkleri sosyal durumu simgeliyordu: siyah dul kadınları, kırmızı evli kadınları, sarı bekâr genç kızları, yeşil yaşlı kadınları, portakal rengi ise nişanlı genç kızları temsil ediyordu. Bu gelenek, özel siparişlerde bugün de yaşatılıyor.
AYAK SAĞLIĞINA KATKISI DİKKAT ÇEKİYOR
Vatandaşlar, terleme, koku ve mantar şikayetlerine çözüm arayışıyla yemenilere yöneliyor. Doğal malzemeler ayağın hava almasını sağlıyor; hafif ve esnek yapısı uzun yürüyüşlerde bile konfor sunuyor.
SİNEMADA GÖRÜLEN EL EMEĞİ
Kahramanmaraş’ta üretilen çarık ve yemeniler, Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi, Truva ve Fetih 1453 gibi yapımlarda kullanılarak geniş kitlelerin dikkatini çekti.
