Kahramanmaraş’ta yıllar önce sokak aralarında duyulan satıcı sesleri, günlük hayatın unutulmaz ayrıntıları arasında yer alıyordu. Sabahın erken saatlerinden itibaren evlerin önünden geçen sütçüler, simitçiler, eskiciler ve çeşitli ürünler satan esnaf, vatandaşların ihtiyaçlarını kapılarına kadar ulaştırıyordu. Büyük alışveriş merkezleri ve zincir marketlerin henüz yaygınlaşmadığı dönemlerde bu meslek, hem geçim kaynağı hem de komşuluk ilişkilerini güçlendiren bir alışveriş biçimiydi. Zaman içerisinde değişen tüketim alışkanlıkları, teknolojik gelişmeler ve yeni satış noktalarının çoğalmasıyla geleneksel yöntemler eski önemini kaybetmeye başladı.
KAPININ ÖNÜNE KADAR SERVİS HİZMETİ
Sokakları dolaşan esnaf, taşıdığı ürünleri kendine özgü seslenişlerle duyururdu. Süt, yoğurt, simit, sebze ve meyve gibi temel ihtiyaçlar, doğrudan evlerin önüne getirilirdi. Motorlu taşıtların bugünkü kadar yaygın olmadığı yıllarda el arabaları, sepetler ve farklı taşıma araçları kullanılırdı. Böylece vatandaşlar, her alışveriş için çarşıya gitmek zorunda kalmadan ihtiyaçlarını karşılayabiliyordu. Özellikle sabah saatlerinde yükselen bu sesler, mahalle sakinlerinin alıştığı günlük yaşamın bir parçasıydı. Kapı önlerinde gerçekleşen alışverişler, aynı zamanda insanlar arasındaki iletişimi de artırıyordu.
ESKİCİLER KULLANILMAYAN EŞYALARI TOPLARDI
Dönemin dikkat çeken mesleklerinden biri de eskicilikti. Evlerde kullanılmayan giysi, metal ve çeşitli malzemeleri toplayan bu kişiler, eşyaların yeniden değerlendirilmesini sağlıyordu. Bazıları ürünleri satın alırken bazıları da karşılığında farklı ev gereçleri veriyordu. Bugün geri dönüşüm tesisleri ve ikinci el satış platformları aracılığıyla yürütülen birçok işlem, o yıllarda doğrudan kapı önlerinde gerçekleştiriliyordu. Bu yöntem sayesinde aileler ihtiyaç fazlası malzemelerden yararlanırken kullanılabilir durumdaki eşyalar da yeniden ekonomiye kazandırılıyordu.
SEYYAR YİYECEKLER SOKAKLARIN VAZGEÇİLMEZİYDİ
Kahramanmaraş’ın eski sokak kültüründe yiyecek satıcılarının da önemli bir yeri bulunuyordu. Simit ve haşlanmış nohut gibi ürünler, küçük tezgâhlarda veya tekerlekli arabalarla vatandaşlara sunuluyordu. Özellikle çarşı çevresinde ve kalabalık alanlarda yapılan satışlar, pratik yiyeceklere kolayca ulaşılmasını sağlıyordu. Yıllarca sokak sokak dolaşarak haşlanmış nohut satan esnafın bulunması, bu geleneğin yakın geçmişe kadar sürdüğünü gösteriyor. Günümüzde de bazı noktalarda benzer yöntemlerle satış yapılması, eski alışkanlıkların tamamen ortadan kalkmadığını ortaya koyuyor.
ALIŞVERİŞ ALIŞKANLIKLARI YILLAR İÇİNDE DEĞİŞTİ
Şehrin büyümesi, ulaşım olanaklarının gelişmesi ve market sayısının artması, seyyar ticaretin günlük hayattaki yerini değiştirdi. Önceleri kapı önlerinde karşılanan ihtiyaçlar, zamanla sabit iş yerlerine ve büyük satış merkezlerine taşındı. Paketli gıdaların yaygınlaşması ve eve sipariş hizmetlerinin gelişmesi de bu dönüşümü hızlandırdı. Ancak pazar yerlerinde, çarşılarda ve bazı sokaklarda faaliyet gösteren birkaç esnaf, geleneksel satış anlayışının izlerini yaşatmayı sürdürüyor.
