Kahramanmaraş’ın köklü el sanatları arasında yer alan ahşap tornacılığı, teknolojiyle birlikte değişen üretim anlayışı ve azalan ilgi nedeniyle yok olma noktasına geldi. Bir dönem çocukların sokak oyunlarının vazgeçilmezlerinden olan ahşap topaçlar, ustaların ellerinde şekillenerek tezgahlarda yerini alırken, bugün bu geleneği sürdüren usta sayısı her geçen gün azalıyor. Kentte 45 yıldır ahşap torna işiyle uğraşan Mehmet Ali Selaldı, ağaç parçalarını işleyerek başta topaç olmak üzere keser sapı, sandalye, tabure ve çeşitli ahşap ürünler üretiyor. Çocuk yaşlarda dayısından devraldığı mesleği sürdüren Selaldı, özellikle ahşap topaç üretiminin eskisi kadar rağbet görmediğini söyledi.
“TOPAÇ YAPIYORUM, ESKİDEN TALEP DAHA FAZLAYDI”
Üretimi artık sipariş üzerine ve boş kaldığı zamanlarda yaptığını belirten Selaldı, ürünlerini hem Kahramanmaraş’taki küçük işletmelere hem de çevre illerden gelen siparişlere göre hazırladığını ifade etti. Selaldı, “Topaç yapıyorum. Sipariş üzerine Gaziantep gibi yakın illere de ürün gönderiyoruz. Şehir içinde bakkallar ve küçük işletmeler alıyor. Şehir dışından da gelip buradan topaç alanlar oluyor. Eskiden arz ve talep daha fazlaydı, şimdi ise gün geçtikçe azalıyor” dedi.
“BU MESLEK ARTIK BİTMEK ÜZERE”
Bugüne kadar yanında 3-4 kişi yetiştirdiğini belirten Selaldı, bunlardan yalnızca birinin dükkan açarak mesleği sürdürdüğünü söyledi. Ahşap tornacılığında artık yetişen eleman bulunmadığını vurgulayan Selaldı, özellikle son 10 yıldır çırak bulmakta zorlandıklarını dile getirdi. Selaldı, “45 yıldır topaç, keser sapı, sandalye, tabure ve çeşitli ahşap ürünler yapıyorum. Bu meslek artık bitmek üzere. Yetişen eleman yok. Özellikle son 10 yıldır bu işe ilgi duyan kimse kalmadı. Devletin bu konuya el atması gerektiğini defalarca söyledik. Zorunlu eğitimden dolayı çırak ve eleman yetiştiremiyoruz. Mesleğimiz şu anda unutulan meslekler arasına girdi. 5-10 yıl sonra bu mesleği yapanı bulamayacaksınız” ifadelerini kullandı.
“DAYIMIN MESLEĞİYDİ, BEN DE BU İŞİ SEVDİM”
Mesleğe nasıl başladığını anlatan Selaldı, ailesinde farklı zanaatlarla uğraşan kişilerin bulunduğunu belirtti. Babasının bıçakçılık yaptığını söyleyen Selaldı, kendisinin ise ahşap tornacılığına daha fazla ilgi duyduğunu ifade etti. Selaldı, “Ben bu meslekte ikinci kuşağım. Bu meslek dayımın mesleğiydi. Babam bıçakçıydı ama ben bu işi daha çok sevdiğim için ahşap tornacılığına yöneldim” diye konuştu.
TOPAÇTAN TABUREYE UZANAN EL EMEĞİ
Geçmişten bugüne ustaların ellerinde şekillenen ağaç dalları ve odun parçaları; kimi zaman çocukların elinde topaç, kimi zaman evlerde ekmek tahtası, kimi zaman mobilya parçası, kimi zaman da bahçe süsü olarak kullanıldı. Ancak doğal ahşap ürünlere olan talebin azalması, seri üretimin yaygınlaşması ve çırak yetişmemesi, mesleğin geleceğini tehdit ediyor. Dükkanının işlek bir noktada bulunmadığını belirten Selaldı, bu nedenle perakende satıştan çok toptan üretim yaptıklarını söyledi. Selaldı, “Yerimiz tenha olduğu için perakende iş yapmamız pek mümkün değil. Daha çok toptan çalışıyoruz. Şehir içinde bu ürünleri satan yerlere veriyoruz. Ayrıca sipariş üzerine üretim yapıyoruz” dedi.
“KAHRAMANMARAŞ’TA BU İŞİ YAPAN 2 KİŞİ KALDI”
Kahramanmaraş’ta ahşap tornacılığı mesleğini sürdüren kişi sayısının çok azaldığını belirten Selaldı, kentte bu işi yapan yalnızca 2 kişi kaldığını söyledi. Selaldı, “Şu anda Kahramanmaraş’ta bu mesleği yapan 2 kişi var. Biri ben, diğeri de benim yetiştirdiğim kardeşim. Onu 7 yaşında çırak olarak yanıma aldım, bu meslekte dükkan açan tek kişi o oldu. Ben de artık eskisi kadar çok üretim yapmıyorum. Yılda birkaç ağaç ancak işliyorum” ifadelerini kullandı. Doğal ahşap ürünlerin teknoloji ve seri üretim karşısında giderek geri planda kaldığını belirten Mehmet Ali Selaldı, özellikle ahşap topaç gibi geleneksel ürünlerin yaşatılması için mesleğe sahip çıkılması gerektiğini vurguladı.
