Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) sağladığı malulen emeklilik hakkı, sağlık sorunları yaşayan vatandaşlar için önemli bir güvence olmaya devam ediyor. Normal emeklilikte yaş, prim ve sigortalılık süresi birlikte aranırken, malulen emeklilikte yaş şartının bulunmaması dikkat çekiyor. Kahramanmaraş’ta da bu konuda bilgi almak isteyen vatandaşların sayısında artış yaşanıyor.
PSİKİYATRİK HASTALIKLAR DA EMEKLİLİK KAPSAMINDA
Malulen emeklilik yalnızca fiziksel hastalıklarla sınırlı kalmıyor. Psikiyatrik rahatsızlıklar da belirli kriterler çerçevesinde bu haktan yararlanmayı mümkün kılıyor. SGK verilerine göre kanser hastalarından sonra en fazla malulen emeklilik başvurusu psikiyatrik hastalıklardan geliyor. Zekâya ilişkin bozukluklar, şizofreni ve alt tipleri, şizoafektif bozukluk, sanrısal bozukluklar, atipik psikozlar, bipolar bozukluk, beyin hasarına bağlı davranış bozuklukları, kronik obsesif kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu, tedaviye dirençli depresyon ve yaygın gelişimsel bozukluklar bu kapsamda değerlendiriliyor. Özellikle IQ 50 ve altı ağır düzey, 51-69 arası ise orta düzey kayıp olarak kabul ediliyor.
ÇALIŞMA GÜCÜNÜN YÜZDE 60’INI KAYBETMEK ŞARTI
Malulen emeklilikte en temel kriter, kişinin çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybettiğinin sağlık raporlarıyla belgelenmesidir. Bu şartı sağlayan vatandaşlar yaşa bakılmaksızın emekli olabiliyor. Engelli emekliliğinde ise bu oran yüzde 40 olarak uygulanıyor ancak bu durumda sigortalılık süresi ve prim gün şartları daha uzun tutuluyor.
PRİM VE SÜRE DETAYLARI
Malulen emeklilik için en az 10 yıl sigortalılık süresi ve bin 800 gün prim şartı aranıyor. Ancak ağır derecede malul olup başkasının bakımına muhtaç olan kişiler için 10 yıl sigortalılık şartı kaldırılıyor. Engelli emekliliğinde ise sigortalılık süresi 15 yıl ve 3 bin 600 günden başlayarak 18 yıl ve 4 bin 680 gün prim şartına kadar değişiklik gösteriyor.
HASTALIĞIN BAŞLANGIÇ TARİHİ ÖNEMLİ
Malulen emeklilikte dikkat edilen en önemli konulardan biri hastalığın ne zaman ortaya çıktığıdır. Eğer hastalık sigorta başlangıcından önce mevcutsa bu haktan yararlanılamıyor. Ancak sigorta başlangıcından sonra ortaya çıkan rahatsızlıklar için malulen emeklilik başvurusu yapılabiliyor. Bu durum, başvuruların değerlendirilmesinde belirleyici rol oynuyor.
AĞIR VE ORTA DÜZEY AYRIMI
Psikiyatrik hastalıklar değerlendirilirken hastalığın çalışma gücüne etkisi dikkate alınıyor. Ağır düzeyde olan hastalıklarda, tedaviye rağmen kişinin çalışma imkânı bulunmuyor. Orta düzeyde ise tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı olabiliyor. Şizofreni, şizoafektif bozukluk, sanrısal bozukluklar ve atipik psikozlar gibi hastalıklarda bu ayrım emeklilik kararında önemli rol oynuyor.
TEDAVİ SÜRECİ DE DİKKATE ALINIYOR
Özellikle kronik psikiyatrik hastalıklarda kişinin tedavi süreci de detaylı şekilde inceleniyor. Antidepresan tedavilerinin uzun süreli kullanımı, psikoterapi süreçleri ve gerekli durumlarda uygulanan ileri tedavilere rağmen iyileşme sağlanamaması, malulen emeklilik kararını etkileyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Bu durumların sağlık raporlarıyla belgelenmesi gerekiyor.
KAHRAMANMARAŞ’TA YOĞUN İLGİ
Kahramanmaraş’ta da vatandaşların son dönemde malulen ve engelli emekliliğe yönelik araştırmaları ve başvuruları artmış durumda. Uzmanlar, her bireyin durumunun ayrı ayrı değerlendirildiğini ve başvuruların kişiye özel sonuçlandığını belirtiyor. Bu nedenle sürecin doğru ve eksiksiz yürütülmesi büyük önem taşıyor.
SOSYAL GÜVENCE VE SAĞLIK HAKKI
Malulen emekli olan vatandaşlar düzenli maaş almanın yanı sıra, prim ödemeden sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkına da sahip oluyor. Bu durum özellikle kronik hastalıklarla mücadele eden bireyler için büyük bir avantaj sağlıyor ve sosyal güvence açısından önemli bir destek sunuyor. Malulen emeklilik, sağlık sorunları nedeniyle çalışma hayatına devam edemeyen vatandaşlar için önemli bir hak olarak öne çıkarken, Kahramanmaraş’ta da bu konuda farkındalığın her geçen gün arttığı görülüyor.
