Kahramanmaraş, Türkiye’nin köklü kültürel mirasa sahip şehirlerinden birisi olarak biliniyor. İnsan ilişkilerinde samimiyet ve toplumsal değerler oldukça önemsenir. Şehirde günlük yaşamda kullanılan kelimeler ve ağız özellikleri, insanların davranışlarını ve sosyal anlayışlarını yansıtır. Bu yerel kelimelerden biri de “el gördülük” ifadesidir. Maraşlılar, günlük hayatta sıkça karşılaştıkları bu kavramla, bir kişinin davranışının içten mi yoksa sadece başkalarının gözüne iyi görünmek için mi yapıldığını ayırt eder.
EL GÖRDÜLÜK: “EL ALEM NE DER?” KAYGISININ SÖZCÜĞÜ
“El gördülük”, başkalarının ne düşüneceğini ön planda tutarak yapılan davranışları ifade ediyor. Genellikle içten gelmeyen, gösteriş amaçlı eylemler için kullanılıyor. Düğün, nişan, yardım veya ev eşyası alma gibi sosyal durumlarda, kişiler çoğu zaman “el alem ne der” düşüncesiyle hareket ediyor ve bu tür davranışlar Maraşlılar tarafından “el gördülük” olarak adlandırılıyor.
GÖSTERİŞ VE RİYA ANLAMINA GELİYOR
Maraş ağızında “el gördülük”, sadece bir davranışı değil, aynı zamanda gösteriş ve ikiyüzlülükle bağlantılı bir tutumu da ifade ediyor. Samimiyet ve içtenlik değerli sayılırken, bu tür davranışlar çoğu zaman eleştiriliyor. Yerel halk, bir kişinin davranışının gerçekten içten mi yoksa sadece görünüş için mi yapıldığını anlamak için bu kelimeyi kullanıyor.
GÜNLÜK HAYATTA “EL GÖRDÜLÜK” ÖRNEKLERİ
El gördülük, günlük yaşamda farklı şekillerde kendini gösteriyor. Düğünlerde abartılı süslemeler yapmak, yardım ederken sadece takdir kazanmayı hedeflemek ya da ev eşyası ve hediyeleri alırken başkalarının ne düşüneceğini düşünmek bu kavrama örnek olarak gösteriliyor. Nitekim Maraşlılar bu durumu anlatırken, “Onu da el gördülük olsun diye yaptı” ya da “Bu kadarına ne gerek var, hep el gördülük” gibi ifadeler kullanıyor. Bu tür sözler, yapılan işin samimiyetten uzak olduğuna dikkat çekerken, toplumda gerçek niyetin her şeyden önemli olduğu anlayışını da ortaya koyuyor.
TOPLUMSAL BAKIŞI YANSITAN BİR İFADE
“El gördülük”, Kahramanmaraş kültüründe sadece bir kelime olmanın ötesinde, toplumsal bakış açısını yansıtan önemli bir ifade olarak öne çıkıyor. Bu kullanım, Maraşlıların davranışlara verdiği anlamı ortaya koyarken, samimi olanla gösteriş için yapılanı ayırt etme konusunda güçlü bir farkındalık bulunduğunu da gösteriyor.
