Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesinde nesillerdir üretilen Andırın Andız Pekmezi, yöresel lezzetler arasında dikkat çekiyor. Toros Dağları’nda doğal olarak yetişen andız ağacının (Juniperus drupacea) olgunlaşmış kozalaklarının işlenmesiyle elde edilen ürün, zahmetli üretim süreciyle sofralara ulaşıyor. Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre Andırın Andız Pekmezi, 11 Kasım 2022 tarihinde 1254 tescil numarasıyla coğrafi işaret alarak koruma altına alındı. Mahreç işaretiyle tescillenen ürünün tescil ettireni ise Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi oldu.
ANDIRIN’IN TESCİLLİ LEZZETİ
Andız pekmezinin en önemli özelliğini hammaddesi oluşturuyor. Üretimde Andırın coğrafi sınırları içerisinde yetişen andız ağaçlarının kozalakları kullanılıyor. Ürünün yöreyle olan güçlü bağı nedeniyle üretim aşamalarının tamamının Andırın’da gerçekleştirilmesi gerekiyor. Üzüm ve dut pekmezinden farklı bir aromaya sahip olan andız pekmezi; kendine özgü buruk, hafif acımsı ve reçinemsi tadıyla biliniyor. Toroslar’da doğal olarak yetişen Juniperus drupacea meyvelerinin pekmez üretiminde uzun yıllardır kullanıldığı bilimsel çalışmalarda da belirtiliyor.
KOZALAKTAN PEKMEZE ZAHMETLİ YOLCULUK
Andırın Andız Pekmezi’nin hazırlanması uzun ve emek isteyen bir süreçten oluşuyor. Olgunlaşan andız kozalakları toplandıktan sonra parçalanarak su içerisinde bekletiliyor. Bu işlem sırasında kozalakların içerisindeki çözünebilir maddelerin suya geçmesi sağlanıyor. Elde edilen sıvı daha sonra süzülerek kaynatılıyor ve suyun buharlaşmasıyla yoğunlaştırılıyor. Geleneksel üretimde parçalanmış andız meyvelerinin bir ila üç gün boyunca suda bekletilerek özünün çıkarıldığı, ardından elde edilen sıvının yoğunlaştırılarak pekmez haline getirildiği belirtiliyor.
KENDİNE ÖZGÜ TADIYLA SOFRALARDA YERİNİ ALIYOR
Uzun süren işlemlerin ardından koyu kıvamını alan Andırın Andız Pekmezi cam kavanozlara doldurularak tüketime hazır hale getiriliyor. Coğrafi işaret tescil belgesinde ürünün oda sıcaklığında bir yıl muhafaza edilebildiği ifade ediliyor. İlçede geçmişten günümüze gelen üretim geleneğinin önemli parçalarından biri olan andız pekmezi, kahvaltı sofralarında doğrudan tüketilebildiği gibi yörede geleneksel olarak farklı amaçlarla da tercih ediliyor.
HALK ARASINDA ŞİFA KAYNAĞI OLARAK BİLİNİYOR
Andız pekmezi yöre halkı tarafından uzun yıllardır geleneksel bir gıda olarak tüketiliyor. Bilimsel yayınlarda da andız meyvesi ve pekmezinin fizikokimyasal ve biyoaktif özellikleri üzerine çeşitli çalışmalar bulunduğu belirtiliyor. Bununla birlikte astım, bronşit, kansızlık veya diğer hastalıkları tedavi ettiği yönündeki ifadeler kesin tıbbi sonuç olarak değerlendirilmemeli. Şeker içeriği nedeniyle özellikle diyabet veya beslenmeyle ilişkili sağlık sorunu bulunan kişilerin tüketim miktarı konusunda sağlık profesyonellerinin önerilerini dikkate alması önem taşıyor.
ÜRETİMİ DENETİM ALTINDA
Coğrafi işaretli Andırın Andız Pekmezi’nin özelliklerinin korunması amacıyla üretim süreci de denetleniyor. Denetimler Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi koordinasyonunda; Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü ile Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden uzmanların katılımıyla gerçekleştiriliyor. Denetimlerde kullanılan kozalakların Andırın sınırlarında yetişip yetişmediği, üretim yönteminin tescil şartlarına uygunluğu ve coğrafi işaret ambleminin doğru kullanımı kontrol ediliyor. Andırın’ın doğal zenginlikleriyle geleneksel üretim kültürünü bir araya getiren Andız Pekmezi, coğrafi işaret tescili sayesinde hem yöresel kimliğini koruyor hem de Kahramanmaraş’ın gastronomi değerleri arasında yerini güçlendiriyor.
