Şehrin tarihi dokusunun içinden sessizce yükselen küçük bir yapı, yüzyıllardır halkın manevi dünyasında özel bir yer tutuyor. Divanlı Mahallesi’nde, kentin kalabalığından uzak ama inançla dolu adımlarla ziyaret edilen Hayrettin Dede Türbesi, kimi için bir dua noktası, kimi için ise tarihle iç içe bir hatıra mekanı. Tarihi kayıtlarda Maraşlı Ali Rıza Emin Sarmuk adına yapıldığı belirtilse de halk arasında buranın Şeyh Hayrettin Dede’ye ait olduğu yönünde yaygın bir inanış var.
TARİHİ VE KİMLİĞİ TARTIŞMALI TÜRBE
Dulkadiroğlu ilçesi, Divanlı Mahallesi’nde yer alan türbe, halk arasında Hayrettin Dede Türbesi olarak biliniyor. Kitabeye göre yapı, 1847–1848 yıllarında Maraşlı Ali Rıza Emin Sarmuk adına inşa edilmiş. Ancak halk arasında bu türbenin manevi gücü yüksek Şeyh Hayrettin Dede’ye ait olduğu kabul ediliyor. Türbenin asıl sahibi konusunda kesin bilgiler yok. Mezarların, Hayrettin Dede’ye mi yoksa Maraşlı Ali Rıza Emin Sarmuk’a mı ait olduğu tam olarak tespit edilememiş. Sözlü ifadelerde ise türbede Kurtuluş Savaşı sırasında şehit olan Divanlı Camii İmamı Hacı Hasan Saygılı ve Hayrettin adlı bir şahsın mezarlarının yer aldığı öne sürülüyor.
MİMARİ ÖZELLİKLER
Tek katlı ve hafif çarpık dikdörtgen planlı türbe, kargir-betonarme olarak inşa edilmiş. Kuzey cephesinde avluya açılan bir giriş kapısı bulunuyor. Türbenin içinde, üzeri yeşil örtülü basit bir sanduka ve iki baş taşı (şahide) yer alıyor. Şahidelere göre burada iki şahsa ait mezar bulunuyor. Türbenin doğu dış cephesinde küçük bir pencere ve taş üzerine yazılmış nesih karakterli üç satırlık bir kitabe dikkat çekiyor. Kitabede “Eş Şehir Fil Merkadi El Şerif Alirıza Emin Sarmuk Meraşi sene 1264 Hicri” ifadesi yer alıyor.
KORUMA ALTINDA BİR KÜLTÜR VARLIĞI
Adana Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 27 Eylül 2012 tarihli ve 1385 sayılı kararıyla türbeyi “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescil etti. Türbe, Kentsel Sit alanı içinde, 214 ada 6 parselde konumlanıyor.
HALKIN ZİYARET MEKANI
Uzun yıllardır halk tarafından dua ve dilek için ziyaret edilen Hayrettin Dede Türbesi, manevi inancın ve yerel kültürün önemli simgelerinden biri olarak öne çıkıyor. Yerel halk, burayı hem tarihi bir mekan hem de manevi bir uğrak yeri olarak görüyor.
