Kahramanmaraş’ın köklü el sanatları kültürünü yaşatan Tarihi Kapalı Çarşı, geçmişte günlük yaşamın vazgeçilmezleri arasında yer alan geleneksel ürünlere ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Bunlardan biri de özellikle hayvancılıkla uğraşan ailelerin tereyağı ve ayran üretiminde kullandığı ahşap yayıklar. İnsanlık tarihi boyunca süt ürünlerinin işlenmesinde farklı yöntemler geliştirilirken, geçmişte yoğurttan tereyağı elde etmek için hayvan derilerinden yapılan tulumlar kullanılıyordu. Zamanla bu yöntemin yerini ağaçtan oyularak veya ahşap parçaların birleştirilmesiyle hazırlanan yayıklar aldı. Uzun yıllar kırsal yaşamın önemli araçlarından biri olan ahşap yayıklar, gelişen teknoloji ve elektrikli makinelerin yaygınlaşmasıyla birlikte eski önemini kaybetti. Günümüzde kullanımı giderek azalan geleneksel yayıklar, Kahramanmaraş’ın Tarihi Kapalı Çarşısı’nda 3 bin 500 TL’den alıcı buluyor.
GELİŞEN TEKNOLOJİ GELENEKSEL YAYIKLARI UNUTTURDU
Geçmişte özellikle hayvancılığın yaygın olduğu kırsal bölgelerde tereyağı ve ayran üretiminin vazgeçilmez araçları arasında yer alan ahşap yayıklar, gelişen teknolojiyle birlikte eski önemini kaybetti. Bir zamanlar birçok evde kullanılan bu geleneksel araçlar, içerisine konulan yoğurt ve suyun uzun süre çalkalanmasıyla tereyağı elde edilmesini sağlıyor, geriye kalan ayran ise sofralarda tüketiliyordu. Tamamen insan gücüyle çalışan yayıklar, Anadolu’nun birçok bölgesinde uzun yıllar boyunca günlük yaşamın önemli bir parçası oldu. Ancak zamanla yaşam koşullarının değişmesi, hazır süt ürünlerinin yaygınlaşması ve elektrikli yayık makinelerinin kullanılmaya başlanmasıyla geleneksel ahşap yayıkların kullanımı giderek azaldı. Geçmişte büyük emek ve zaman gerektiren tereyağı üretimi, günümüzde teknolojik cihazlar sayesinde daha kısa sürede ve zahmetsiz bir şekilde gerçekleştiriliyor. Modern üretim yöntemlerinin yaygınlaşmasıyla günlük yaşamdan uzaklaşan ahşap yayıklar, özellikle genç nesiller tarafından pek tanınmasa da geçmişin üretim alışkanlıklarını ve Anadolu’nun köklü kırsal yaşam kültürünü yansıtmaya devam ediyor.
TARİHİ KAPALI ÇARŞI’DA 3 BİN 500 TL’YE SATILIYOR
Ahşap oymacılığı ve geleneksel el sanatlarıyla tanınan Kahramanmaraş’ta, geçmişin izlerini taşıyan yayıklar Tarihi Kapalı Çarşı’daki tezgâhlarda satışa sunuluyor. El işçiliğiyle üretilen ahşap yayıkların fiyatı 3 bin 500 TL’ye kadar ulaşırken, bu ürünler eski kullanım alanlarını büyük ölçüde kaybetmelerine rağmen varlığını sürdürüyor. Bir zamanlar tereyağı üretiminin temel araçlarından olan yayıklar, bugün hem geleneksel üretim yöntemlerini hatırlatıyor hem de Kahramanmaraş’ın köklü el sanatları kültürünün yaşatılmasına katkı sağlıyor.
