Kahramanmaraş, Hititlerden Romalılara, Bizanslılardan Dulkadiroğulları ve Osmanlılara kadar birçok medeniyetin izlerini taşıyor. Tarih boyunca savunma ve ticaret açısından stratejik öneme sahip olan şehirde, geçmişin izlerini barındıran tüneller ve mahzenler bulunuyor. Özellikle Kahramanmaraş Kalesi, Çukur Hamam ve Hışır Han çevresindeki yapılar, kuşatma dönemlerinde kullanıldığına inanılan gizli yollarla ilgili anlatılara konu oluyor. Sarayaltı ve Kanlıdere bölgesinde çalışmalar sırasında ortaya çıkan bir geçit de bu konudaki merakı artırıyor. Bazı yapıların varlığı kayıtlara geçerken, bağlantı noktaları ve kullanım amaçlarına ilişkin bilgiler henüz kesinlik taşımıyor.
KAHRAMANMARAŞ KALESİ’NİN ALTINDAKİ TÜNEL
Şehrin en önemli simgelerinden biri olan Kahramanmaraş Kalesi, gizli yollarla ilgili anlatıların merkezinde bulunuyor. Kültür Envanteri kayıtlarına göre 1983 yılında Bekir Doğan tarafından gerçekleştirilen araştırmalar, kale çevresindeki tünellerin yeniden gündeme gelmesini sağladı. Yapının güneydoğusundan başlayarak eski PTT binasının altına doğru ilerlediği belirtilen geçidin 50 metreden uzun olduğu aktarılıyor. Yaklaşık 1,5 ile 2 metre arasında yüksekliğe sahip olduğu ve içerisinden su çıktığı ifade edilen bu bölüm, şehrin bilinmeyen geçmişine ilişkin önemli ayrıntılar barındırıyor. Ancak söz konusu güzergâhın hangi dönemde inşa edildiği ve ne amaçla kullanıldığı kesin olarak bilinmiyor.
ÇUKUR HAMAM’A UZANAN GİZLİ YOL RİVAYETİ
Kalenin eteklerinde bulunan Çukur Hamam, geçmişten günümüze aktarılan ilginç hikâyelerle öne çıkıyor. Rivayete göre bölgede hüküm süren bir kral, ailesiyle birlikte hamama güvenli şekilde ulaşabilmek amacıyla yer altından özel bir yol yaptırdı. Bu bağlantının özellikle kuşatmalar sırasında dışarı çıkmadan hareket etmeyi sağladığı anlatılıyor. Ancak Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin tanıtım bilgilerinde, iki tarihi yapı arasında tünel bulunduğuna ilişkin söylentilere rağmen bunu doğrulayan belirgin bir bulguya rastlanmadığı belirtiliyor. Dolayısıyla söz konusu anlatı, kesinleşmiş bir keşiften ziyade araştırılmayı bekleyen tarihi rivayetler arasında değerlendiriliyor.
HIŞIR HAN’DAKİ KUYUNUN ALTINDA NE VAR
Kapalı Çarşı içerisinde yer alan Hışır Han da dikkat çeken yapılardan biri olarak biliniyor. Dulkadiroğulları döneminde inşa edildiği belirtilen hanın içerisinde, kayaya oyulmuş eski bir su kuyusu bulunuyor. Yerel basında daha önce yayımlanan haberlerde, kuyunun devamında uzanan bir yolun Kahramanmaraş Kalesi’ne bağlandığı yönündeki anlatılara yer veriliyor. Roma dönemine ait olabileceği düşünülen bu bölümün, geçmişte sığınak veya güvenli ulaşım amacıyla kullanıldığı ileri sürülüyor. Ancak inşa tarihi, uzunluğu ve bağlantı noktalarına ilişkin kesin bir bilimsel tespit bulunmuyor. Zaman içerisinde meydana gelen göçükler ve toprak birikintileri de yapının tamamının incelenmesini güçleştiriyor.
SARAYALTI VE KANLIDERE’DE TÜNEL ORTAYA ÇIKTI
Kahramanmaraş’ta 2021 yılında Sarayaltı ile Kanlıdere arasındaki yol genişletme çalışmaları sırasında yer altında dikkat çekici bir yapıya rastlandı. Bölgede yürütülen yıkım faaliyetleri esnasında metrelerce uzandığı belirtilen bir tünel fark edildi. Görüntülerin paylaşılmasıyla birlikte keşif, tarihi bir gizli yol olabileceği düşüncesiyle ilgi gördü. Bazı iddialarda geçidin Abarabaşı Kilisesi ile bağlantılı olabileceği öne sürüldü. Bununla birlikte ortaya çıkarılan alanın doğal bir mağara mı, eski bir ulaşım hattı mı yoksa farklı amaçlarla oluşturulmuş bir bölüm mü olduğu henüz kesinleşmedi. Yapının geçmişine ilişkin ayrıntıların belirlenmesi için arkeolojik incelemelere ihtiyaç duyuluyor.
TARİHİ KALELER VE ESKİ ULAŞIM YOLLARI
Kahramanmaraş’ın savunma geçmişi yalnızca merkezdeki yapılarla sınırlı kalmıyor. Göksun’daki Kızıl Kale, Onikişubat’taki Güredil Kalesi ve Süleymanlı çevresindeki eski güzergâhlar da geçmişte stratejik önem taşıyan noktalar arasında gösteriliyor. Özellikle sarp kayalıklar üzerine kurulan kaleler, çevredeki vadilerin ve geçiş yollarının kontrol edilmesini sağlıyordu. Bu alanların askeri ve ulaşım açısından kullanılmış olması, gizli tüneller barındırdıkları anlamına gelmiyor. Yer altında farklı bölümlerin bulunup bulunmadığı ve bunların işlevleri ancak bilimsel çalışmalar sonucunda açıklığa kavuşturulabilir.
YER ALTINDAKİ TARİH ARAŞTIRILMAYI BEKLİYOR
Kahramanmaraş’ın farklı medeniyetlerden kalan mimari mirası, toprak altında bulunan izleriyle de önem taşıyor. Kale çevresindeki tünel kayıtları, Hışır Han’daki kuyu ve Sarayaltı bölgesinde keşfedilen yapı, geçmişe yönelik araştırmalar için dikkat çekici örnekler oluşturuyor. Bu alanların hangi dönemlere ait olduğunun ve ne amaçla inşa edildiğinin belirlenmesi, bölgenin tarihine ilişkin yeni bilgilere ulaşılmasını sağlayabilir. Özellikle somut bulguların halk arasında anlatılan rivayetlerden ayrılması, kültürel mirasın doğru tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıyor.
