Kahramanmaraş’ın tarihî mirasları arasında yer alan Geben Kalesi, stratejik konumu ve geçmişte yaşanan önemli olaylarla öne çıkıyor. Şehrin tarihiyle ilgili önemli çalışmalar gerçekleştiren Tarihte Maraş sosyal medya hesabının yapmış olduğu paylaşımdaki bilgilere göre, Bizans döneminde Kipert adıyla anılan bölge, Ermenilerin hâkimiyetine geçmesinin ardından tarihî kaynaklarda Geben veya Gabon olarak yer aldı. Ermenice’de “iki dağ arasındaki geçit” anlamına gelen Geben, konumuyla da bu ismi karşılıyor. Sarp dağlar arasındaki geçiş noktasında bulunan kale, özellikle Kilikya Ermeni Krallığı döneminde önemli bir ticaret ve gümrük merkezi haline geldi.
KERVANLARIN GÜZERGAHINDA YER ALDI
Uzak Doğu’dan gelen kervanlar Erzurum, Erzincan, Kayseri ve Göksun üzerinden Geben’e ulaşıyor, buradaki geçitten geçerek Ayas Limanı’na ilerliyordu. Ticaret malları limanda gemilere yüklenirken, Geben Kalesi’ndeki gümrük kapısından alınan vergiler de bölgenin önemli gelir kaynaklarından birini oluşturuyordu.
SELÇUKLULAR KALEYİ ELE GEÇİREMEDİ
Geben Kalesi, askerî açıdan da güçlü bir savunma noktasıydı. 1216 yılında Selçuklu Sultanı İzzeddin Keykavus’un ordusu kaleyi kuşattı. Mancınıklarla kaleye zarar verilmesine rağmen sarp kayalıklar üzerindeki güçlü savunma nedeniyle kale ele geçirilemedi. Kilikya Ermeni Krallığı’nın başkenti Sis’ten gelen takviye kuvvetlerin bölgeye ulaşması üzerine Selçuklu ordusu geri çekilmek zorunda kaldı.
KİLİKYA ERMENİ KRALLIĞI’NIN SONU BURADA GELDİ
Geben Kalesi’nin tarihindeki en önemli olay ise 1375 yılında yaşandı. Memlük ordusunun Kilikya Ermeni Krallığı’nın başkenti Sis’i ele geçirmesinin ardından krallığın son hükümdarı VI. Leon, eşi, kızı Josebina ve damadı Grigos ile birlikte Geben Kalesi’ne sığındı. Memlük ordusu kaleyi yaklaşık dokuz ay boyunca kuşattı. Uzun süren kuşatma ve ağır şartlar nedeniyle kalede bulunanlar daha fazla direnemedi. VI. Leon ve beraberindekiler, canlarının bağışlanması karşılığında kaleden çıkarak teslim oldu. Bu teslimiyetle birlikte Kilikya Ermeni Krallığı 1375 yılında Geben Kalesi’nde sona erdi.
