banner117

Okulla Yukarı Doğru Hareketliliğin sonu mu?

Her şey ben yaşarken oldu, bunu bilsin insanlar / ben yaşarken koptu tufan” (İ. Özel).

Son yarım asırda eğitilmiş insana verilen önemdeki değişimi şairin dediği gibi yaşarken gözlemledim. Eğitimde yavaşça bir tufan koptu.

Bilimsel verileri yazımın sonunda paylaşmak üzere öncelikle hayatın içinden bazı anekdotları paylaşacağım:

1980’lerin başı…

Bavulum elimde üniversite eğitimi için Erzurum’a giden otobüse binmek için terminale geldiğimde terminalde görevli Yusuf Amca birazda ironi ile “Çabuk çay söyleyin bu gençler büyük adam olacak!” diye yüksek sesle bağırmıştı…

Gerçekten de ilçemizdeki 1970 yılında açılan tek lisede okuyanlar arasından üniversiteye devam ederek vali, rektör, mühendis, yüksek yargı mensubu çıkmıştı…

Üniversite eğitimi almak için yollara düştüğümde babam merhum Halil İbrahim Güvenç, “Oğlum altın bileziği koluna tak da gel” demişti. Benim üniversiteye başladığım o yıllarda ilçemizdeki bürokraside görev yapanlar arasında üniversite mezunu olanlar azınlıktaydı.. Küçüklüğümüzün geçtiği o yıllarda ((1970’ler) ilçedeki müdürlerin çoğu ilkokul veya ortaokul; öğretmenler lise mezunu idi. Örneğin Tarım İlçe Müdürlüğüne bir teknisyen bakıyordu O yıllarda bırakın üniversite mezununu lise mezunu olmak işe girmek için önemli bir özellikti.

İyi bir eğitimde işe girmek, toplumsal statü kazanmak ve üst tabakaya (sınıf)geçmekte önemli bir araçtır. Sosyologların şu ifadesi dikkat çekicidir: “Eğitim yukarı doğru hareketlilikte kestirme bir yoldur. Aşağı doğru Hareketlilik bir felaket olarak nitelendirilir ( Sosyolojiye Giriş, M. Tezcan, S. 101).

Biraz daha eşit olmak

İnsanların eşit olduğu yönünde açıklamaları çok sık duyarız. Hatta toplumumuzda sınıf/tabaka ayrımının olmadığı iddia edilir. Bunların ne kadar doğru ne kadar yanlış olduğunu değerlendirmeden sosyal statü, sınıf ve tabakanın her toplumda önemli olduğuna dikkat çekmek isterim.

Statü Fransızca kökenli olup bir kimsenin bir toplum içindeki durumunu yansıtmaktadır. Merhum Babam “altın bilezik” derken belki de mezuniyet sonrası benim bir üst statü kazanacağımı düşünüyordu. O yıllarda ziraat fakültesi mezunlarını bakanlık birkaç ay içerisinde mühendis kadrosuna atamaktaydı. Mühendis unvanı ile işe girmek statü kazanma yanında farklı bir toplumsal tabakaya/sınıfa yükselmekti.

Bilge İnsan sıklıkla “Hepimiz aynı gemideyiz ama geminin farklı katları var” derdi. Dünya nasıl katmanlarda (tabakalardan) oluşuyorsa toplumda katmanlardan oluşmaktadır. Tabaka Arapça kökenli olup katman anlamındadır. Sosyal tabaka bir toplumda yaşama biçimi, maddi imkân, öğrenim durumu bakımlarından birbirine benzeyen kişilerin oluşturduğu sınıftır (sosyal sınıf). Sosyal sınıf; bir toplumda, aynı görevi yapan, aynı yararı sağlayan, aynı şartlarda yaşayan büyük insan grubu anlamındadır.

İyi eğitimle eşitiz (!) ama biraz daha eşit hale geliyoruz. Bu eşit hale gelme “sosyal hareketlilik” içerisinde değerlendirilmektedir.

Sosyal hareketlilik…

Sosyal hareketlilik, genel olarak bireylerin ve kültür unsurlarının bir sosyal konumdan başka birine geçmesidir. Daha açık olarak sosyal hareketlilik denilince bireylerin bir sınıftan ötekine, bir statüden diğerine geçmeleri olarak açıklanmaktadır.

Unutmayalım “Eğitim yukarı doğru hareketlilikte kestirme bir yoldur

2018-2019 verilerine göre 7.6 milyon kadar öğrenci üniversitelerde; 17.7 milyon öğrenci ise Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda eğitim-öğretim görmektedir. Buna göre Türkiye'de toplam 25.5 milyon kadar öğrenci bulunuyor. Yani Türkiye nüfusunun % 30-35’i öğrenci…

Eğitim bu öğrencileri yukarı doğru hareket ettire bilmekte midir?

Üniversite öncesinde bunun bayağı zorlaştığını söylemek mümkün. Ya üniversite eğitimi! Onu da sonraki bir yazıda değerlendirelim.

Son söz: Her kanat uçursaydı deve kuşları da uçardı.

YORUM EKLE
YORUMLAR
Aziz Gül
Aziz Gül - 4 hafta Önce

Çok değerli arkadaşım ismail hocam guzel bir anektod paylaşmışsın erzurum yolculuğunu dun gibi hatırlıyorum lise döneminden sizin iyi bir eğtim alıp ileride ülkeye yararlı hizmetlerde bulunacağınız öğretmenlerimiz tarafından soylenirdi bahri ayanoğlu hocamız hatirlarsaniz sizin ileride iyi bir akademisyen olacaginizi o günden söylemişti seninle ve topluma isik tutan yazilarinizla gurur duyuyoruz hocam yolunuz açık olsun

fatma selin kaya
fatma selin kaya - 1 ay Önce

son söz beni yaktı sayın hocam. çoğrafya öğretmenliğini bitirdim. ne kanatı yüy bile olmadı. bunalımdayım. sesimisi duyurun

Ali imran YILMAZ
Ali imran YILMAZ - 1 ay Önce

Sayın hocam son söz çok doğru. Her kanat uçurmuyor artık. Eskiden ilkokul bitirenler kadrodayken şimdinin üniversite mezunları yıllarca boşta gezip en sonunda yok pahasına özel sektörlerde heder oluyorlar. Umarım bu düzen degişir.

Niyazi Azkeser
Niyazi Azkeser - 1 ay Önce

5 yıldır mezunum. yüksek puanla giridm üniversiteye. anadolu lisesinde okudum. gel görki işsizim milyonlar gibi. mülakat adaletsizliğine ne demeli.

Durmuş ötenkuş
Durmuş ötenkuş - 4 hafta Önce

ne yazsanız az. her evde aynı sorun yetkililer bu konuya eğilmeli. 55 yaşın üstü emekli edilmeli. ozaman beki gençlere yol açılır

VATAN PERVER
VATAN PERVER - 4 hafta Önce

SAYIN HOCAM SİZE EĞİTİM VEREN HOCALAR EK DERS VE ÖZEL DERS PEŞİNDE DEĞİLDİ Kİ SİZ İYİ YETİŞMİŞSİNİZ ŞİMDİKİLER ÖZEL DERS, ÖZEL KURSLAR ÖZEL OKULLARDA SÜKSE YAPMA VEDE AİLELERİN HOCALARA PUAN DİSİPLİNSİZLİK BASKILARI ARASINDA DİSİPLİNSİZ EĞİTİM KURUMLARI ARASINDA SIKIŞMIŞ EĞİTİM SİSTEMİYLE PEK BİR ŞEY VEREBİLDİKLERİNİ DÜŞÜNMÜYORUM ŞÜKÜR EKSİKLİĞİ Mİ VAR YOKSA MEB DE. ÜNİVERSİTELERİN BİLİM YUVASI, AKADEMİK ÇALIŞMA MERKEZLERİ OLDUĞUNU DA ANLATSALAR ÖĞRENCİLERİMİZE YOKSA HER ÖĞRENCİ ÜNİVERSİTEYİ BİTİRİNCE İŞ BULACAĞINI ZANNEDİYOR. BİR EĞİTİMCİ OLARAK ÖZEL OKULLARIN (TİCARET HANE "A.Ş., LTD. HOLDİNG" CEMAAT, VAKIF, PARTİ" BAĞI OLANLARIN KAPATILMASI ) HELE BİRDE EĞİTİM KURSLARIMIZ VAR ESKİ DİLDE DERSHANELER HİÇ BİR MEB EĞİTİMCİSİNİN TEK BİR KELİME ETMEDİĞİ

Mehmet KÖSEKUL
Mehmet KÖSEKUL - 4 hafta Önce

Sa hocam bu sorunun cevabını yine eğitim veren hocalarımızın vermesini beklerim. Yusuf amcanın çayını içince içiniz ısınmış çok şükür